Lokaal vs cloud dicteren: het verschil uitgelegd

Wie spraak naar tekst wil omzetten, kiest onbewust tussen twee fundamenteel verschillende manieren van werken: lokaal dicteren (on-device) of cloud dicteren. Het verschil zit niet zozeer in wat je op je scherm ziet — in beide gevallen verschijnt je gesproken tekst — maar in wat er onder de motorkap gebeurt. Waar gaat je audio heen? Wie verwerkt het? En wat blijft er achter? Die vragen bepalen je privacy, je snelheid, je kosten en of je überhaupt zonder internet kunt werken.

In dit artikel leggen we het technische verschil eerlijk uit. We benoemen de voor- en nadelen van beide kampen, want ze bestaan allebei echt. Cloud-dicteren is niet 'slecht' en lokaal-dicteren is niet automatisch 'beter' voor iedereen. Maar voor wie met gevoelige informatie werkt, of voor wie offline en voorspelbaar snel wil dicteren, kantelt de balans richting lokaal. Daar is Dictum op gebouwd: 100% on-device spraakherkenning, waarbij audio en tekst je apparaat nooit verlaten.

Waar gaat je audio heen? Het kernverschil

Dit is de belangrijkste afweging. Bij cloud dicteren neemt de app je stem op, comprimeert die en stuurt de audio via internet naar servers van de leverancier. Daar draait een spraakmodel dat de audio omzet naar tekst, waarna de tekst weer terugkomt naar je apparaat. De zware rekenkracht zit dus elders. Bij lokaal dicteren — ook wel on-device spraakherkenning genoemd — gebeurt diezelfde omzetting volledig op je eigen Mac of Windows-machine. De audio verlaat het apparaat niet; er is geen serverstap.

Dit klinkt als een technisch detail, maar het heeft grote gevolgen. Bij cloud-verwerking reist je gesproken woord — patiëntinformatie, een juridisch dossier, financiële cijfers, een gevoelig gesprek — over het internet naar een externe partij. Leveranciers dekken dat netjes af met versleuteling onderweg, een privacy-modus en certificeringen. Dat is geen kwade wil, maar het uitgangspunt blijft: de data gáát er wel degelijk doorheen. Bij lokaal dicteren kan dat technisch niet weglekken, simpelweg omdat het de deur nooit uit gaat.

Cloud dicteren: audio wordt opgenomen, geüpload naar externe servers, daar omgezet, en de tekst komt terug.
Lokaal dicteren: de spraak-naar-tekst draait op je eigen apparaat; audio en tekst blijven op je computer.
Het verschil is 'we vertrouwen op de afspraken van een leverancier' versus 'het kan niet weglekken omdat het er niet langs gaat'.

Latency en offline werken

Snelheid voelt bij cloud-dicteren vaak vlot aan, maar de latency is van nature variabel: ze omvat het opnemen, het uploaden, de verwerking op de server én het terugsturen van de tekst. Op een snelle, stabiele verbinding merk je daar weinig van. Op een trage of wisselende verbinding — in de trein, op een congresnetwerk, in een gebouw met slechte dekking — loopt het zichtbaar op. Je dicteert dan eigenlijk op de snelheid van je internetverbinding.

Lokaal dicteren is niet afhankelijk van het netwerk. De latency hangt af van je hardware en het gekozen model, niet van een serverwachtrij of je verbinding. Daardoor is de snelheid voorspelbaarder. En, misschien wel het belangrijkste: je kunt volledig offline werken. Na een eenmalige download van het taalmodel werkt Dictum zelfs air-gapped, dus op een machine die helemaal niet aan internet hangt. Voor cloud-apps is geen internet simpelweg geen dicteren.

De keerzijde van lokaal: de rekenkracht moet wel van jouw apparaat komen. Op een moderne laptop is dat prima, maar zware modellen profiteren van een snelle processor of GPU. Cloud-diensten hebben dat 'probleem' niet, omdat zij de zware machines in hun datacenter zetten.

Cloud: latency is variabel en netwerkafhankelijk — snel bij goede verbinding, traag bij slechte.
Lokaal: latency hangt af van je eigen hardware en is voorspelbaarder; geen serverwachtrij.
Lokaal werkt volledig offline en air-gapped; cloud-dicteren vereist altijd internet.

Accuratesse: wat is beter?

Lang gold de aanname dat cloud altijd nauwkeuriger is, omdat daar de grootste modellen draaien. Dat verschil is grotendeels weggevallen. Lokale spraakherkenning op basis van Whisper (en de geoptimaliseerde variant faster-whisper) gebruikt exact dezelfde onderliggende modellen die ook in veel clouddiensten zitten. Op schoon Nederlands of Engels halen de grotere lokale modellen een woordfoutpercentage onder de paar procent, en op ruisige of accentrijke spraak komen ze in de buurt van wat clouddiensten leveren.

In de praktijk wordt accuratesse vaker bepaald door je eigen vakjargon dan door 'cloud versus lokaal'. Termen als specifieke productnamen, medische of juridische begrippen, of interne afkortingen worden door geen enkel standaardmodel perfect herkend. Daarom kun je in Dictum onbeperkt eigen vakjargon toevoegen, en dat centraal uitrollen over een heel team. Eerlijk is eerlijk: kies je lokaal een klein model voor de snelheid, dan lever je iets accuratesse in ten opzichte van het grootste model. Dat is een afweging die je zelf in de hand hebt.

Lokale Whisper-modellen gebruiken vaak dezelfde modellen als clouddiensten — het accuratesseverschil is klein.
Op accentrijke of ruisige spraak benaderen grote lokale modellen het cloudniveau.
Eigen vakjargon bepaalt vaak meer dan cloud-of-lokaal; in Dictum vul je dat onbeperkt aan en deel je het in je team.

Kosten: abonnement versus eenmalige download

Cloud-dicteren brengt doorlopende serverkosten met zich mee voor de leverancier — elke seconde audio die wordt verwerkt, kost rekentijd in hun datacenter. Die kosten zitten verwerkt in een abonnement, vaak per gebruiker per maand. Het voordeel is dat je geen lokale rekenkracht nodig hebt en dat het model centraal wordt verbeterd zonder dat jij iets hoeft te doen.

Lokaal-dicteren verschuift die rekenkracht naar je eigen apparaat. Dat betekent dat de marginale kosten per minuut dicteren in feite nul zijn: er is geen serverrekening die meegroeit met je gebruik. Wel doe je een eenmalige modeldownload van ongeveer 1,6 GB. Dictum hanteert een eenvoudig model: Free, Solo voor 14 euro per maand en Team voor 25 euro per gebruiker per maand (vanaf 2 seats). Voor teams die veel en gevoelig dicteren is het belangrijkste 'kostenvoordeel' echter niet de prijs, maar dat er geen datastroom naar buiten is om te beveiligen, te auditen en juridisch af te dekken.

Cloud: doorlopende kosten per gebruiker, vaak per maand; geen eigen hardware nodig.
Lokaal: eenmalige modeldownload (circa 1,6 GB), daarna geen serverrekening die met je gebruik meegroeit.
Dictum: Free, Solo 14 euro p/m, Team 25 euro per gebruiker p/m (vanaf 2 seats).

Datasoevereiniteit en AVG

Onder de AVG (GDPR) geldt spraak als persoonsgegeven: een stemopname kan informatie prijsgeven over wie je bent, en de gedicteerde inhoud kan zelf gevoelige gegevens bevatten. Zodra die audio naar een clouddienst gaat, krijg je te maken met verwerkersovereenkomsten, vragen over waar de servers staan (datasoevereiniteit en internationale doorgifte), bewaartermijnen en het recht op verwijdering. Dat is allemaal regelbaar, maar het kost werk en het vergroot het oppervlak waarover iets fout kan gaan.

Bij lokaal dicteren verdwijnt een groot deel van die vragen, omdat er geen doorgifte naar een derde partij plaatsvindt. Geen audio over de grens, geen externe bewaring om te auditen. Dictum maakt dat bovendien controleerbaar in plaats van een belofte: via een ingebouwd Privacyrapport zie je precies welke verbindingen de app maakte (host, doel, aantal bytes — nooit de inhoud), en met de offline-lock blokkeer je in één klik alle niet-lokale verbindingen terwijl het dicteren gewoon doorwerkt. Meer hierover lees je op onze privacy-pagina.

AVG behandelt stem als persoonsgegeven; cloud-verwerking brengt verwerkersovereenkomsten, bewaartermijnen en doorgiftevragen mee.
Lokaal dicteren voorkomt doorgifte naar derden, wat veel compliance-vragen overbodig maakt.
Dictum maakt het bewijsbaar via een Privacyrapport en een offline-lock — controleerbaar, geen belofte.

Wat past bij jou?

Cloud dicteren is een prima keuze als je vooral op een stabiele verbinding werkt, geen gevoelige inhoud dicteert en het niet erg vindt dat de verwerking bij een externe partij ligt. Het is laagdrempelig en vraagt weinig van je apparaat. Lokaal dicteren is de betere keuze zodra privacy, offline werken, voorspelbare snelheid of strikte compliance een rol spelen — denk aan de zorg, advocatuur, financiële sector en de overheid.

Dictum kiest bewust en volledig voor lokaal. Spraakherkenning op je eigen apparaat, verbatim (geen ongevraagd AI-herschrijven), in zes talen (Nederlands, Duits, Spaans, Engels, Frans en Italiaans) plus automatische taaldetectie, met onbeperkt eigen vakjargon dat je centraal kunt uitrollen. Dictum is nog niet publiek te downloaden: je kunt het 14 dagen gratis proberen of vroege toegang aanvragen via info@usedictum.com. Begin desgewenst bij de homepage voor een compleet overzicht.

Kies cloud bij stabiel internet, niet-gevoelige inhoud en weinig lokale rekenkracht.
Kies lokaal bij privacy, offline gebruik, voorspelbare snelheid of compliance-eisen.
Dictum is 100% on-device, verbatim, meertalig en team-breed uitrolbaar; schrijf je in voor vroege toegang.

Veelgestelde vragen

Wat is het verschil tussen lokaal en cloud dicteren?

Bij cloud dicteren wordt je audio over internet naar de servers van een leverancier gestuurd, daar omgezet naar tekst en weer teruggestuurd. Bij lokaal dicteren (on-device) gebeurt die omzetting volledig op je eigen apparaat; audio en tekst verlaten je computer niet. Het verschil bepaalt je privacy, offline-gebruik, snelheid en de compliance-vragen die je moet beantwoorden.

Is lokaal dicteren minder nauwkeurig dan cloud dicteren?

Niet noemenswaardig. Lokale spraakherkenning op basis van Whisper/faster-whisper gebruikt vaak dezelfde modellen als clouddiensten. Op schone spraak halen de grotere lokale modellen een laag woordfoutpercentage en op accentrijke of ruisige spraak benaderen ze het cloudniveau. Eigen vakjargon bepaalt de nauwkeurigheid vaak meer dan de keuze cloud-of-lokaal; in Dictum vul je dat onbeperkt aan.

Kan ik offline dicteren?

Met lokaal dicteren wel. Cloud-apps hebben altijd internet nodig. Dictum werkt na een eenmalige modeldownload (circa 1,6 GB) volledig offline en zelfs air-gapped, dus op een apparaat dat helemaal niet aan internet hangt.

Is lokaal dicteren beter voor de AVG?

Vaak wel. Omdat er geen audio of tekst naar een derde partij gaat, vervallen veel vragen over verwerkersovereenkomsten, bewaartermijnen, datasoevereiniteit en internationale doorgifte. Dictum maakt dit bovendien controleerbaar via een ingebouwd Privacyrapport en een offline-lock, zodat je het zelf kunt nagaan in plaats van op een belofte te vertrouwen.

Verwerkt Dictum mijn spraak in de cloud?

Nee. Dictum is 100% on-device. De spraakherkenning draait op je eigen Mac of Windows-machine; audio en gedicteerde tekst verlaten je apparaat nooit. De enige uitzonderingen zijn optionele, niet-inhoudelijke verbindingen zoals de eenmalige modeldownload — die zie je terug in het Privacyrapport.